Μεγαλώνοντας στο Διαδίκτυο: Γιατί η Ψηφιακή Ασφάλεια Ξεκινά Νωρίς

Για πολλά παιδιά σήμερα, το να βρίσκονται στο διαδίκτυο αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής. Χρησιμοποιούν το ίντερνετ για να μαθαίνουν, να παίζουν, να συνομιλούν με φίλους, να παρακολουθούν βίντεο και να εξερευνούν τα ενδιαφέροντά τους. Αυτό ανοίγει πολλές ευκαιρίες, αλλά φέρνει επίσης καταστάσεις που δεν γνωρίζουν πάντα πώς να διαχειριστούν.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα παιδιά εκτίθενται ολοένα και περισσότερο σε διαδικτυακούς κινδύνους, όπως ο κυβερνοεκφοβισμός, η παραπληροφόρηση, οι παραβιάσεις της ιδιωτικότητας και το επιβλαβές περιεχόμενο, καθώς περνούν περισσότερο χρόνο στο διαδίκτυο. Το να τα βοηθήσουμε να πλοηγούνται με ασφάλεια σε αυτές τις καταστάσεις έχει γίνει πλέον ουσιαστικό μέρος της εκπαίδευσης.

Πολλοί από αυτούς τους κινδύνους δεν είναι άμεσα εμφανείς και εξελίσσονται γρήγορα, γεγονός που καθιστά δύσκολο τόσο για τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες να τους παρακολουθούν. Ένα παιδί μπορεί να πιστέψει κάτι που βλέπει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χωρίς να το αμφισβητήσει, να μοιραστεί προσωπικές πληροφορίες χωρίς να το σκεφτεί δεύτερη φορά και χωρίς να συνειδητοποιεί τις συνέπειες, ή να μην ξέρει πραγματικά πώς να αντιδράσει όταν λαμβάνει προσβλητικά μηνύματα ή όταν αποκλείεται από διαδικτυακές ομάδες. Η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων σημαίνει κάτι περισσότερο από το να μαθαίνει κανείς πώς να χρησιμοποιεί την τεχνολογία· σημαίνει επίσης να μαθαίνει πώς να σκέφτεται κριτικά, να κάνει ενημερωμένες επιλογές και να αλληλεπιδρά με σεβασμό με τους άλλους.

Για τα παιδιά ηλικίας 8–13 ετών, αυτή είναι συχνά η πρώτη περίοδος μεγαλύτερης διαδικτυακής ανεξαρτησίας. Καθώς αρχίζουν να εξερευνούν πιο ενεργά τους ψηφιακούς χώρους, να συμμετέχουν μόνα τους σε πλατφόρμες και να επικοινωνούν πιο ελεύθερα, χρειάζονται επίσης τη γνώση και την αυτοπεποίθηση για να αναγνωρίζουν κινδύνους, να ζητούν βοήθεια όταν χρειάζεται και να κάνουν υπεύθυνες επιλογές στο διαδίκτυο.

Τα σχολεία έχουν σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν. Η δημιουργία ευκαιριών για ανοιχτή συζήτηση σχετικά με τις διαδικτυακές εμπειρίες, η συζήτηση πραγματικών καταστάσεων και η ενθάρρυνση των παιδιών να αναστοχάζονται πάνω στη ψηφιακή τους συμπεριφορά μπορούν να κάνουν την ασφάλεια στο διαδίκτυο μέρος της καθημερινής μάθησης, αντί για ένα μεμονωμένο μάθημα. Τα σχολεία μπορούν επίσης να υποστηρίξουν τις οικογένειες, οι οποίες δεν είναι πάντα εξοικειωμένες με τις πλατφόρμες, τις τάσεις και τις διαδικτυακές συμπεριφορές που συναντούν καθημερινά τα παιδιά, βοηθώντας τες να κατανοήσουν καλύτερα τις ψηφιακές εμπειρίες των παιδιών και ενθαρρύνοντας τις συζητήσεις στο σπίτι. Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι τα διαδικτυακά θέματα μπορούν να συζητηθούν ανοιχτά και χωρίς κριτική, είναι πιο πιθανό να μοιραστούν τις ανησυχίες τους και να ζητήσουν βοήθεια όταν αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις.

Αυτή είναι η προσέγγιση πίσω από το έργο PowerUP. Αντί να εξηγεί μόνο τι πρέπει ή τι δεν πρέπει να κάνουν τα παιδιά στο διαδίκτυο, το έργο τα προσκαλεί να αναλάβουν έναν πιο ενεργό ρόλο και να γίνουν δημιουργοί. Σχεδιάζοντας τα δικά τους εκπαιδευτικά βιντεοπαιχνίδια γύρω από θέματα όπως ο κυβερνοεκφοβισμός, η παραπληροφόρηση, η ιδιωτικότητα και η ρητορική μίσους, τα παιδιά εξερευνούν αυτά τα ζητήματα από μια διαφορετική οπτική. Δημιουργούν ιστορίες, χαρακτήρες και επιλογές που ενθαρρύνουν τον αναστοχασμό όχι μόνο για τα ίδια, αλλά και για άλλα παιδιά που θα παίξουν τα παιχνίδια τους.

Η μάθηση γύρω από την ασφάλεια στο διαδίκτυο μπορεί να είναι ελκυστική, δημιουργική και συνεργατική. Όταν τα παιδιά συμμετέχουν ενεργά στη δημιουργία εκπαιδευτικού περιεχομένου, δεν λαμβάνουν απλώς πληροφορίες, αλλά βοηθούν να διαμορφωθεί ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον για όλους.

Η διαδικτυακή ασφάλεια δεν χρειάζεται να είναι κάτι αφηρημένο ή μακρινό. Μπορεί να είναι κάτι που τα παιδιά εξερευνούν, αμφισβητούν και ακόμη και δημιουργούν μαζί. Γι’ αυτό ένα από τα βασικά αποτελέσματα του PowerUP θα είναι η ανάπτυξη εκπαιδευτικών βιντεοπαιχνιδιών, φτιαγμένων από παιδιά για παιδιά, που θα αντιμετωπίζουν πραγματικές διαδικτυακές εμπειρίες και προκλήσεις. Μοιράζοντας τις δικές τους ιδέες και οπτικές, τα παιδιά θα συμβάλουν στη δημιουργία πόρων που μιλούν τη δική τους γλώσσα και βοηθούν άλλα νέα άτομα να κατανοήσουν καλύτερα πώς να πλοηγούνται στον ψηφιακό κόσμο με ασφάλεια και υπευθυνότητα.

 

Βιβλιογραφικές Αναφορές

European Commission. “European strategy for a better internet for kids – BIK+”, https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/strategy-better-internet-kids

European Commission. “Protecting children online. Growing up in a digital world”, https://commission.europa.eu/topics/digital-economy-and-society/protecting-children-online_en

European Union. “What are the risks my child might face online?”, https://better-internet-for-kids.europa.eu/en/learning-corner/parents-and-caregivers/what-are-risks-my-child-might-face-online